“Digital Dharma Circle”дан яңадан урнаштырылды: Аңларга бер мәкалә: ERP һәм CRM, MRP, PLM, APS, MES, QMS, WMS, SRM арасындагы мөнәсәбәт.
Бүгенге көндә, җитештерү, сәүдә компанияләре яки проектларга нигезләнгән бизнес булсынмы, санлаштыру һәм мәгълүматлаштыру темасы туган саен, еш кына мондый күренеш күзәтелә:
◦ Башлык: "ERP системасын гамәлгә ашырырга кирәкме?"
◦ Операцияләр җитәкчесе: “Хәзер безгә CRM да кирәк түгелме?”
◦ Җитештерү җитәкчесе: “Ә MES турында нәрсә әйтеп була? Берсе дә булмау үсеш алмаган кебек тоела.”
◦ IT: “Чынлыкта, APS, PLM, QMS, WMS, SRM... болар барысы да бик мөһим.”
Аннары очрашу бүлмәсе 3 секундка тынлыкка чума.
Беркем дә шалтыратырга батырчылык итми, чөнки беркем дә ачык аңлата алмый: бу системалар арасында нинди бәйләнеш бар? Берсе икенчесеннән алга киткәнме? Күбрәк булу сезнең сәләтлерәк булуыгызны аңлатамы?
Бүгенге мәкаләдә мин сатучылар яки консалтинг фирмалары ягында тормаячакмын. Мин бары тик чын бизнес эшчәнлеге күзлегеннән чыгып, бу системаларны ачыклап барачакмын:
● Алар нәрсә эшлиләр
● Алар нинди проблемаларны хәл итәләр
● Аларның ERP белән мөнәсәбәтләре
● Аларны кайчан гамәлгә ашырырга, ә кайчан кулланмаска
Бер генә җөмләне исегездә тотыгыз:
ERP башка барлык системаларның капма-каршысы түгел; ул үзәк нерв системасы.
1. Башта, иң катлаулы мәсьәләне ачыклыйк:
ERP(Предприятие ресурсларын планлаштыру)билгеле бер функция түгел; ул эш нигезләре җыелмасы.
Күп кеше ERP турында уйлый һәм аларның беренче реакциясе: финанс системасы, товар запаслары белән идарә итү, счет-фактуралар һәм бухгалтерия исәбе... Бу нибары 30% дөрес. Чыннан да өлгергән ERP, нигездә, өч нәрсәдән тора:
1. Берләштерелгән мәгълүмат стандартлары
2. Бизнес-процессларны интеграцияләү
3. Эш кагыйдәләрен урнаштыру
Башкача әйткәндә:
ERP билгеле бер бүлекнең ничек эшләвен түгел, ә предприятиенең ничек эшләвен идарә итә.
Шулай итеп, сез соңрак ишеткән системалар - CRM, MRP, PLM, APS, MES, QMS, WMS, SRM - берсе дә ERPны алыштырмый. Алар я ERPның өстәмә мөмкинлекләре, я ERPның киңәйтүләре.
Әйдәгез, аларны берәм-берәм анализлыйк.
II. ERP һәм CRM: Берсе акча эшләү ысулын, икенчесе клиентларның иминлеген тәэмин итү ысулын идарә итә
CRM (Клиентлар белән мөнәсәбәтләрне идарә итү) нәрсә эшли?
Гади итеп әйткәндә, CRM бер эш башкара: сатуларны эчке сиземләү процессыннан идарә ителә торган, тикшерелә торган һәм кабатлана торган нәрсәгә әйләндерә.
Ул түбәндәгеләргә игътибар итә:
• Клиентлар кайдан килә (лидлар)
• Кем күзәтеп тора (сатучы)
• Күзәтү нинди этапта бара
• Килешүне югалту куркынычы бармы-юкмы
• Ябылудан соң өстәмә сату мөмкинме
ERP нәрсәне идарә итә соң?
ERP түбәндәгеләрне кайгырта:
• Бу заказны кабул итеп буламы
• Бәясе нинди
• Тулай табышны ачык исәпләп буламы
• Йөк җибәрү, счет-фактуралар һәм түләү җыю ябык цикл тәшкил итәме
Моны болай аңларга мөмкин: CRM фронтлайн түләүне, ERP исә бэкэнд ярдәмен идарә итә.
Килешүләр CRM аша җиңелә, үтәлә, хәл ителә һәм ERP аша исәпкә алына.
ERP булмаса, хәтта CRM өлкәсендә күп килешүләр булса да, финанс, товар запаслары һәм китерү бик авыр булачак. CRM булмаса, хәтта тулы ERP булса да, фронт-энд сатулары тулысынча кул белән күзәтүгә һәм хис итүгә таяна.
Кыскасы: Сатуга юнәлтелгән предприятиеләр өчен бу булырга тиешCRM + ERPбергәләп эшләү, берсен икенчесеннән өстен күрмәү.
III. ERP һәм MRP: MRP - мөстәкыйль система түгел, ә мөмкинлек
Бу иң дөрес аңлашылмаган вариант.
MRP нәрсә ул?
MRP = Материалларга ихтыяҗларны планлаштыру. Аның төп логикасы бер генә җөмләдән гыйбарәт:
Заказлар һәм товар запасларына нигезләнеп, нәрсә сатып алырга, күпме сатып алырга һәм кайчан сатып алырга кирәклеген исәпләгез.
Игътибар итегез, мин исәпләгез дидем.
Аның ERP белән нинди бәйләнеше бар?
Хәзерге ERPда: MRP, нигездә, ERPның төп модульләренең берсе. Башкача әйткәндә: ERPдан алынган төп мәгълүматларсыз (BOM, инвентаризация, заказлар) MRP исәпләүләре төгәл була алмый.
Әгәр дә сез аерым MRP системасы сатып алсагыз, ул, мөгаен, түбәндәгечә булырга мөмкин:
• Мәгълүматларны кул белән импортларга кирәк
• Нәтиҗәләрне кул белән бәяләү кирәк
• Исәпләүдән соң да сез эчке хисегезгә таянасыз
Күп кенә предприятиеләрнең проблемасы MRP җитмәүдә түгел, ә:
• Төгәл булмаган BOM
• Төгәл булмаган инвентаризация
• Хаотик тәртип үзгәрешләре
Аннары алар системаны гаеплиләр. Әгәр MRP исәпләүләре төгәл булмаса, вакытның 90% ында бу алгоритм проблемасы түгел, ә гади мәгълүмат проблемасы.
IV. ERP һәм PLM: Берсе ничек сатуны, икенчесе ничек дизайн ясауны идарә итә
PLM нәрсә эшли?
PLM = Продукциянең тормыш циклын идарә итү. Ул түбәндәгеләргә юнәлтелгән:
• Продукция структурасы (ТКС)
• Рәсемнәр, процесс документлары
• Версия үзгәрешләре
• Техник стандартлар
Кыскасы, PLM продуктны дизайннан алып тәмамлауга кадәр идарә итә.
ERP кайчан PLMга мохтаҗ?
Әгәр дә сез стандарт булмаган җитештерү белән шөгыльләнәсез, күп версияле продуктлар кулланасыз яки дизайнны еш үзгәртәсез икән, ERPга кертелгән BOM белән идарә итү, мөгаен, җитәрлек түгел.
Бу вакытта сезгә техник мәгълүматларны алдан идарә итү өчен PLM, ә җитештерү, сатып алу һәм чыгымнарны эшкәртү өчен ERP кирәк, мәсәлән:
• PLM дизайнда нәрсә кулланырга икәнен хәл итә
• ERP нәрсә сатып алырга, кулланырга һәм күпме тотарга икәнен хәл итә
Әгәр ике система берләштерелмәгән булса, иң ихтимал проблема: чишелеш V3, сатып алулар V2 буенча башкарыла, чыгымнар V1 нигезендә исәпләнә, һәм аннары гаепне бөтен компания үз өстенә ала.
V. ERP һәм APS: Берсе аны эшләргә кирәкме-юкмы икәнен исәпли, икенчесе аны ничек иң акыллы итеп планлаштырырга икәнен исәпли
APS нәрсә эшли?
APS = Алдан планлаштыру һәм график төзү. Ул бик конкрет һәм авыр сценарийны хәл итә: артык күп заказлар, чикләнгән ресурслар, тыгыз сроклар һәм кул белән график төзү аларны үтәргә мөмкинлек бирми.
APS җиһазларның куәтенә, процессларның эзлеклелегенә, алыштыру чыгымнарына һәм китерү өстенлекләренә игътибар итә.
ERP җитештерү планын эшли алмыймы?
Булырга мөмкин, ләкин ERP күбрәк якынча планлаштыруга омтыла, ә APS күбрәк җентекле графикка омтыла.
Моны болай аңларга мөмкин:
• ERP сезгә әйтә: бу айда күпме җитештерергә
• APS сезгә әйтә: бу конкрет машина иртәгә иртән беренче чиратта кайсы заказ буенча эшләргә тиеш
APSны кайчан кулланырга кирәк?
Билгеле бер дәрәҗәгә җиткәч кенә түгел, ә түбәндәге үзенчәлекләргә туры килгәч:
• Югары төрлелек, түбән күләм
• Китерү көнен еш үзгәртү
• Җиһазлар белән бәйле ачык кыенлыклар
Югыйсә, хәтта APS кулланылган булса да, остаханә аларны үтәмәгән вакытта, сездә матур Гант диаграммалары булачак.
VI. ERP һәм MES: Берсе офиста, икенчесе цехта.
МЧС нәрсә белән идарә итә?
MES = Җитештерүне башкару системасы. Ул түбәндәгеләрне күзәтә:
• Эш заказын үтәү
• Процесс турында хисап бирү
• Җиһазлар торышы
• Җитештерүдән тыш хәлләр
Кыскасы, MES цехта чынлыкта нәрсә буласын идарә итә.
ERP нәрсәне идарә итә?
ERP планнарны, чыгымнарны, материалларны һәм исәп-хисапны идарә итә.
Күп кенә предприятиеләр өчен проблема шунда ки, ERP планнары матур, ләкин цехларда эшләү тулысынча WeChat төркемнәренә һәм ак такталарга бәйле. Ахыр чиктә, ERP'тагы мәгълүматлар барысы да факттан соң кертелә.
Дөрес алым:
• ERP мәсьәләләре планнары
• MES башкару турында реаль вакыт режимында кире элемтә бирә
• Чыгымнар, алгарыш автоматик рәвештә кире кайта
Югыйсә, ERP мәңгегә "лидерлыкка гына юнәлтелгән" система булып калачак.
VII. ERP һәм QMS: Берсе нәтиҗәләр белән идарә итә, икенчесе процесслар белән идарә итә
СМС нәрсә эшли?
СМС = Сыйфат белән идарә итү системасы.Ул күзәтә:
● Керүче тикшерү
● Эш барышында тикшерү
● Чыгып баручы тикшерү
● Түгәрәксезлекләр, төзәтү чаралары, профилактик чаралар
ERP системасында сыйфат модуле җитәрлекме?
Кече бизнес өчен, әйе. Югары сыйфат таләпләре булган тармаклар өчен, юк.
Чөнки ERP системасында сыйфат модуле гадәттә күбрәк теркәү һәм нәтиҗәләргә юнәлтелгән, ә QMS күбрәк игътибар бирә:
● Процессны контрольдә тоту
● Күзәтүчәнлек
● Системалы яхшырту
СМС сыйфат белән идарә итү өчен, ә ERP сыйфат нәтиҗәләренең бәягә һәм тапшыруга ничек тәэсир итүе өчен җаваплы.
VIII. ERP һәм WMS: берсе китаплар белән идарә итә, икенчесе урыннар белән идарә итә
WMS нәрсә эшли?
WMS = Склад белән идарә итү системасы. Ул түбәндәгеләрне хәл итә:
● Урын белән идарә итү
● Юлларны сайлау
● Партия номерлары, яраклылык вакыты
● Штрих-кодлар, сканерлау
ERP'ның да запасы юкмы?
Әйе, ләкин ERP күбрәк сан һәм кыйммәт исәпләре белән бәйле, ә WMS түбәндәгеләрне идарә итә:
● Товарлар кайда урнашкан
● Аларны ничек алырга
● Кем хата ясаган
Сезгә WMS кайчан кирәк?
Сез очраганда:
● Товарлар санау төгәл, ләкин урыннар тәртипсез
● Товарларны табу тәҗрибәгә бәйле
● Ялгыш товар җибәрү бәясе югары
Бу ERP + WMS өчен типик сценарий.
IX. ERP һәм SRM: Берсе эчке процессларны идарә итә, икенчесе тәэмин итүчеләр хезмәттәшлеген идарә итә
SRM нәрсә эшли?
SRM = Тәэмин итүчеләр белән мөнәсәбәтләрне идарә итүУл күзәтә:
● Тәэмин итүченең эшчәнлеге
● Китерү вакыты, сыйфат
● Яраштыру хезмәттәшлеге
● Сатып алуларның ачыклыгы
ERP'та сатып алу модуле җитәрлек түгелме?
Шулай, ләкин ул бары тик эчке процессларны гына хәл итә.
SRM оешмалар арасындагы хезмәттәшлек проблемаларын хәл итә, мәсәлән:
● Заказларны онлайн раслаучы тәэмин итүчеләр
● Онлайн татулаштыру
● Сыйфат мәсьәләләрен ябык цикл режимында хәл итү
X. Йомгаклау йомгаклары
Сез бу бәйләнеш схемасын турыдан-туры хәтерли аласыз:
● ERP: Корпоратив операцион үзәк
● CRM: Сату фронтенды
● MRP: Материалларны исәпләү мөмкинлеге
● PLM: Продукт һәм технология чыганагы
● APS: Алдынгы планлаштыру коралы
● MES: Цех мәйданында эшләү коралы
● СМС: Сыйфат системасы
● WMS: Складны башкару
● SRM: Тәэмин итү чылбыры хезмәттәшлеге
Бу күбрәк система яхшырак дигән сүз түгел.
Киресенчә,Сезнең хәзерге иң авырткан мәсьәләгез махсус система белән хәл ителергә лаекмы?
——Ахыр——
Бастырып чыгару вакыты: 2026 елның 30 гыйнвары